ཧེེ་ དེ་ཁར་! ང་བཅས་རའི་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ དྲི་བ་མ་འདྲཝ་ཚུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་རང་ དྲིཝ་ཨིན། དྲི་བ་གཅིག་འདི་ དུམ་གྲ་ཅིག་འཐོན་མི་འདི་ "རྨ་ཁ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོད་མི་ཚུ་ལུ་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་ག?" ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ དོན་ཚན་འདི་ནང་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་དེ་ ལན་འཚོལ་གེ།
དང་པ་ར་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ཟེར་མི་འདི་ག་ཅི་ཨིན་ན་ བཤད་གེ། ཀྲེབ་བང་ཅུང་ཟེར་མི་འདི་ ཐགསཔ་གི་རས་ཆ་ལས་བཟོ་མི་ བསྣར་ཚུགས་མི་དང་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཚུགས་པའི་ བང་ཅུང་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ མཉམ་སྦྲགས་ལུ་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་ནི་དང་ ཕོཝ་མར་ཕབ་འབད་ནི་ དེ་ལས་ གྱོན་ཆས་ཚུ་ ས་སྒོ་ནང་བཞག་ནི་བཟུམ་གྱི་ དམིགས་དོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། ཀྲེབ་བང་ཅུང་འདི་ ཚད་དང་རྒྱ་ཚད་སོ་སོ་སྦེ་འོང་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཁྱོད་རའི་དགོས་མཁོ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ གདམ་ཁ་རྐྱབ་ཚུགས།
ད་ལྟོ་ རྨ་ཁ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོད་མི་ཚུ་གུར་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་སྐབས་ དངོས་པོ་ཚུ་ དུམ་གྲ་ཅིག་ མགུ་ཐོམ་སི་སི་སྦེ་ འགྱོཝ་ཨིན། ཁ་ཕྱེ་ཡོད་པའི་རྨ་འདི་ གཞི་རྟེན་ལུ་ པགས་ཀོ་གི་ནང་ལུ་ རྨ་སྐྱོན་བྱུང་མི་འདི་ བཏོག་བཏང་མི་དང་ རྨ་སྐྱོན་བྱུང་མི་ མེ་བཏང་མི་ ཡང་ན་ གཞན་མི་རྨ་སྐྱོན་ཚུ་ལས་བརྟེན་ འབྱུང་སྲིད་ནི་ཨིན་མས། ཁ་ཕྱེ་ཡོད་པའི་རྨ་གུ་ལུ་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་སྐབས་ ཚ་གྱང་ངོ་མ་རང་ ནད་འབུབ་ཐོབ་ནི་གི་ཉེན་ཁ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོད་མི་ རྨ་འདི་ཚུ་ ཕྲ་འབུཔ་དང་ གཞན་མི་ནད་འབུཔ་ཚུ་གིས་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་ལས་ གལ་སྲིད་ བཤལ་ཆས་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ ལག་ལེན་མ་འཐབ་པ་ཅིན་ རློན་གཤེར་འདི་ བཀག་བཞག་སྟེ་ འབུཔ་ཚུ་ སྐྱེས་སའི་ས་སྒོ་ཅིག་ བཟོ་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས།
དེ་འབདཝ་ལས་ ཁྱོད་ཀྱིས་ ཁ་ཕྱེ་ཡོད་པའི་རྨ་གུ་ལུ་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས་ག? ལན་ཐུང་ཀུ་འདི་ དེ་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན། གནད་དོན་ལ་ལུ་ཅིག་ནང་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་རུང་ རྨ་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ གཙང་སྦྲ་འབད་དེ་ གྱོན་ཞིནམ་ལས་རྐྱངམ་ཅིག་ ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས། འདི་ལུ་ གོམ་པ་-ལས་-གོམ་པ་ལམ་སྟོན་ཅིག་ཡོད།
- རྨ་འདི་གཙང་མ་བཟོ་དགོ། རྨ་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་གཙང་མ་བཟོ་དགོཔ་འདི་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། རྨ་ཁའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་ས་ཁོངས་འདི་ དྲགཔ་སྦེ་ བཀྲུ་ཞིནམ་ལས་ ཆུ་དང་ ཡུ་བ་འཇམ་པོ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ བཀྲུ་དགོ། ས་ཁོངས་འདི་ གཙང་མའི་ཐགསཔ་གིས་ སྐམ་བཏང་།
- རྨ་འདི་གཙང་མ་དང་སྐམ་ཚར་བའི་ཤུལ་ལུ་ རྨ་འདི་ལུ་ མངལ་སྟོངམ་བཏང་དགོ། གྱོན་ཆས་འདི་གིས་ རྨ་འདི་ བཙོག་པ་ཧེང་བཀལ་ལས་ ཉེན་སྲུང་འབད་དེ་ དྲག་ཚུགསཔ་ཨིན། རྨ་གི་སྦོམ་ཆུང་དང་དབྱེ་བ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ གཱ་ཟི་པེཌ་དང་ འབྱར་རྫས་ ཡང་ན་ ཆུ་གཡུར་བཟུམ་གྱི་ བཀབ་ཆ་མ་འདྲཝ་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ།
- གྱོན་ཆས་འདི་ ཀྲེབ་བང་སྒྲིག་གིས་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་བཟོ་དགོ། གྱོན་ཆས་འདི་ བཀབ་ཚར་བའི་ཤུལ་ལས་ གྱོན་ཆས་འདི་ ས་སྒོ་ནང་ བཀག་བཞག་ནིའི་དོན་ལུ་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ། འགོ་བཙུགས་ཏེ་ རྨ་གི་ལྟག་ལུ་ ལགཔ་དང་ ཡང་ན་ གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཚུ་ བསྐོར་ར་རྐྱབ་སྟེ་ རིམ་གྱིས་སྦེ་ རྨ་ལུ་མར་འགྱོ་དགོ། བཤལ་ཆས་འདི་ ཧ་ཅང་གིས་ མ་བསྡམ་པར་བཞག་དགོཔ་འདི་ དེ་གིས་ ཁྲག་རྒྱུན་བཀག་ཆ་འབད་དེ་ གནོད་སྐྱོན་ཧེང་སྐལ་རང་ འབྱུང་འོང་། ཁྱོད་ཀྱིས་ མཛུབ་མོ་གཉིས་ བཤལ་ཆས་འོག་ལུ་ བདེ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ བཙུགས་ཚུགས་དགོ།
- རྨ་འདི་བལྟ་རྟོག: རྨ་འདི་ དུས་རྒྱུན་དུ་ ནད་འབུབ་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ དམརཔོ་དང་ ཕོཝ་ ན་ཟུག་ ཡང་ན་ ཆུ་བཏོན་མི་ཚུ་ བལྟ་དགོཔ་ཁག་ཆེ། གལ་སྲིད་ ནད་རྟགས་འདི་ཚུ་ མཐོང་པ་ཅིན་ བཤལ་ཐག་འདི་བཏོན་ཞིནམ་ལས་ དེ་འཕྲོ་ལས་ སྨན་ཁང་ནང་ འགྱོ་དགོ།
སྨན་བཅོས་ལེགས་ཤོམ་གྱི་ཚབ་ལུ་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་འདི་ མེན་ཟེར་ དྲན་དགོཔ་འདི་ གལ་ཆེ། རྨ་འདི་གཏིང་ཟབ་དང་སྦོམ་ ཡང་ན་ ཁྲག་ཤུགས་སྦེ་ཐོན་པ་ཅིན་ དེ་འཕྲོ་ལས་ སྨན་ཁང་ནང་འགྱོ་དགོ། གསོ་བའི་མཁས་མཆོག་གིས་ རྨ་འདི་བརྟག་དཔྱད་འབད་དེ་ འོས་འབབ་ཅན་གྱི་སྨན་བཅོས་འབད་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་ད་ དེ་ཡང་ བཙུགས་ནི་དང་ སྲིན་སྨན་ ཡང་ན་ གཞན་མི་བར་འཛུལ་ཚུ་ འབད་ཚུགས།
གོང་འཁོད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཚུ་གི་ཁ་སྐོང་ལུ་ ཁ་ཕྱེ་ཡོད་པའི་རྨ་གུ་ལུ་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་སྐབས་ སེམས་ཁར་བཞག་དགོ་པའི་དོན་དག་གཞན་དག་པ་ཅིག་ཡང་ཡོདཔ་ཨིན།
- ཀྲེབ་བེན་ཇི་གི་དབྱེ་བ་འོས་འབབ་ཅན་གདམ་ཁ་རྐྱབ།: ཀྲེབ་བང་ཅུང་ཆ་མཉམ་འདྲ་མཉམ་སྦེ་བཟོ་མི་བཏུབ། ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལ་ལུ་ཅིག་ སྤྱིར་བཏང་ལག་ལེན་འཐབ་ནིའི་དོན་ལུ་ བཟོ་བཀོད་འབད་ཡོདཔ་ད་ ལ་ལུ་ཅིག་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ གསོ་བའི་ལག་ལེན་གྱི་དོན་ལུ་ བཟོ་བཀོད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། ཁ་ཕྱེ་ཡོད་པའི་རྨ་གུ་ལུ་ ཀིརིཔ་གི་བཤལ་ཆས་ལག་ལེན་འཐབ་པའི་སྐབས་ ནད་འབུབ་དང་ ཚ་རིམས་ཀྱི་ ཉེན་ཁ་མར་ཕབ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ མངལ་སྟོངམ་དང་ ནད་འབུབ་མེད་པའི་ བཤལ་ཆས་གདམ་ཁ་རྐྱབ་དགོཔ་ཁག་ཆེ།
- དུས་རྒྱུན་དུ་ བཅིང་ཐག་བརྗེ་སོར་འབད།: ཕྲ་འབུཔ་དང་རློན་གཤེར་ཚུ་ བསྡུ་བསྒྱོམ་འབད་ནི་ལས་ བཀག་ཐབས་ལུ་ དུས་རྒྱུན་དུ་ བཤལ་ཆས་ཚུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དགོཔ་ཁག་ཆེ། བཤལ་ཆས་འདི་ ག་དེམ་ཅིག་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དགོཔ་ཨིན་ན་ རྨ་གི་སྦོམ་ཆུང་དང་དབྱེ་བ་ དེ་ལས་ ཆུ་གཡུར་གྱི་ཚད་གཞི་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ཉིནམ་གཅིག་ནང་ ཉུང་མཐའ་ལུ་ ཚར་གཅིག་ ཡང་ན་ རློནམ་དང་ བཙོག་པ་ འགྱོ་བ་ཅིན་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྦེ་ར་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དགོ།
- ནད་འབུབ་ཐོབ་པའི་རྨ་ལུ་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ལས་འཛེམ་དགོ།: རྨ་འདི་ཧེ་མ་ལས་རང་ ནད་འབུབ་ཐོབ་སྟེ་ཡོད་པ་ཅིན་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལག་ལེན་འཐབ་མི་འདི་གིས་ གནས་སྟངས་འདི་ ཧེང་སྐལ་རང་ སྐྱོ་དྲགས་འགྱོ་འོང་། ནད་འབུབ་ཐོབ་མི་རྨ་འདི་ སྲིན་སྨན་དང་ སྨན་རིགས་གཞན་ཚུ་གིས་ སྨན་བཅོས་འབད་དགོཔ་ལས་ བཤལ་རྨ་འདི་ ཁག་ཆེཝ་དང་ འོས་འབབ་མེདཔ་འོང་།
དེ་འབདཝ་ལས་ བསྡུ་སྒྲིག་འབད་བ་ཅིན་ རྨ་ཁ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོད་མི་ཚུ་ལུ་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་ནི་ཨིན་རུང་ རྨ་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ གཙང་སྦྲ་འབད་དེ་ གྱོན་ཚར་བའི་ཤུལ་ལས་རྐྱངམ་ཅིག་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ། གོང་འཁོད་ཀྱི་ གོ་རིམ་ཚུ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ དགོས་མཁོའི་ དྲན་ཤེས་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ སྨན་བཅོས་འབད་ནིའི་བྱ་རིམ་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ ཀརཔ་བེན་ཌི་ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས།
ཀྲེབ་བང་སྒྲིག་བཀྲམ་སྤེལ་འབད་མི་ཅིག་འབདཝ་ལས་ ང་བཅས་ཀྱིས་ སྨན་བཅོས་ལག་ལེན་སྣ་ཚོགས་ལུ་འོས་འབབ་ཡོད་པའི་ སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་-ཀྲེབ་བང་གྲིབ་མ་འདྲཝ་ཚུ་ བཀྲམ་སྤེལ་འབདཝ་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱི་བཤུབ་ཐག་ཚུ་ གོང་ཚད་མཐོ་བའི་ རྒྱུ་ཆ་ཚུ་ལས་ བཟོ་སྟེ་ རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ བདེ་སྐྱིད་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ བྱིན་ཚུགསཔ་སྦེ་ བཟོ་བཀོད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྱོད་ར་གསོ་བའི་མཁས་མཆོག་ཅིག་ཨིན་རུང་ རྩེད་རིགས་ལུ་སྤྲོ་བ་ཡོད་མི་ ཡང་ན་ ཉིན་བསྟར་གྱི་ལག་ལེན་དོན་ལུ་ བློ་གཏད་ཅན་གྱི་བཤལ་ཐག་དགོ་མི་ཅིག་ཨིན་རུང་ ང་བཅས་ཀྱིས་ ཁྱོད་ལུ་ བཀབ་བཞག་སྟེ་ཡོད།
ང་བཅས་རའི་ ཀྲེབ་བང་སྒྲིག་ཚུ་གི་སྐོར་ལས་ ཤེས་འདོད་ཡོད་པ་ཅིན་ ཡང་ན་ བཀའ་རྒྱ་གནང་དགོ་པ་ཅིན་ ཐེ་ཚོམ་མ་འབད་བར་ འབྲེལ་བ་འཐབ་གནང་། ང་བཅས་ཀྱིས་ ཁྱོད་ཀྱི་དྲི་བ་ཚུ་ལུ་ལན་རྐྱབ་སྟེ་ ཁྱོད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ ཐོན་སྐྱེད་འཚོལ་ནི་ལུ་ གྲོགས་རམ་འབད་ནི་ལུ་ དུས་རྒྱུན་དུ་ དགའ་ཚོར་ཡོད།
མཐའ་མཇུག་ལུ་ རྨ་ཁ་ཕྱེ་སྟེ་ཡོད་མི་ རྨ་སྐྱོན་ཚུ་ལུ་ ཀྲེབ་བང་ཅུང་ལག་ལེན་འཐབ་མི་འདི་གིས་ སྨན་བཅོས་འབད་ནིའི་བྱ་རིམ་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ཚུགས། བཤལ་ཆས་གདམ་ཁ་རྐྱབ་སྟེ་ དུས་རྒྱུན་དུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ རྨ་འདི་ ནད་འབུབ་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཚུ་ བལྟ་རྟོག་འབད་བ་ཅིན་ རྨ་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ དྲག་ཚུགས་ནི་དང་ མགུ་རྙོག་དྲགས་མེད་པར་ དྲག་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས། འདི་ཡང་ འབྲུག་རྒྱང་བསྒྲགས་ལས་འཛིན་གྱིས་ བརྡ་བརྒྱུད་ཚུ་ལུ་ བརྡ་དོན་སྤྲོད་མི་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ཨིན་མས།
ཁུངས་གཏུགས།
- ཨ་མི་རི་ཀའི་ གཤག་བཅོས་རིག་པའི་སློབ་རིག་ཁང་། (ནྡ)། བཏོག་བཏང་མི་ཡང་ན་ གཤག་བཅོས་འབད་ཐངས། ནང་ལས་ ལོག་ཐོབ་ཡོདཔ།༄༅།
- Mayo སྨན་ཁང་། (ནྡ)། Wound care: ཁྱིམ་ནང་ལུ་ རྨ་འདི་ ག་དེ་སྦེ་ བདག་འཛིན་འཐབ་དགོཔ་ཨིན་ན། ནང་ལས་ ལོག་ཐོབ་ཡོདཔ།རྨ་རྫེས། གཞི་རྩ། ༢༠༠༥༦༦༢༥
- འཛམ་གླིང་གསོ་བའི་ཚོགས་པ། (༢༠༡༨)། གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་ནང་ ལགཔ་གི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ ལམ་སྟོན། འཛམ་གླིང་ནང་ ནདཔ་ཉེན་སྲུང་གི་ གདོང་ལེན་འགོ་དང་པ་འདི་ གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ ཉེན་སྲུང་ཅན་ཅིག་ཨིན། ནང་ལས་ ལོག་ཐོབ་ཡོདཔ།https://www.who.int/gpsc/5may/གསོ་བའི་ལྟ་སྐྱོང་ནང་ལག་པའི་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ལམ་སྟོན།pdf
དྲན་དགོཔ་འདི་ ང་བཅས་ཀྱི་ ཀྲེབ་བང་སྒྲིག་ཚུ་ལུ་ སྤྲོ་བ་ཡོད་པ་ཅིན་ མཁོ་སྒྲུབ་དང་ གྲོས་བསྟུན་གྱི་ བྱ་རིམ་འགོ་བཙུགས་ནིའི་དོན་ལུ་ [ང་བཅས་ལུ་ འབྲེལ་བ་འཐབ།] ང་བཅས་ཀྱིས་ཁྱོད་དང་གཅིག་ཁར་ལཱ་འབད་ནི་ལུ་རེ་བ་བསྐྱེདཔ་ཨིན།4-བརྟག་དཔྱད་ཌི་ཨེཕ་ཇི་ཨེསི་ཌི་ཨེཕ་ཇི།
